سيد ايمان ضيابري
سرانجام مايكروسافت، زبان فارسى را به رسميت شناخت!
در سالهاى ابتدايي نفوذ اينترنت در ايران كه نه مردم كشورمان شناخت و آگاهي درستي از توليدكنندگان برجستهى اينترنت و كامپيوتر دنيا داشتند و نه اين توليدكنندگان و بزرگان عرصهى كامپيوتر، ما را به مانند بسياري از كشورهاي آفريقايي نمىشناختند و اين قضيه نيز از عدم گسترش آىتى در كشورمان ناشي مىشد، حتي وقتي يك كاربر فارسي، مىخواست در سايتي مثل Yahoo يا AltaVista براي خود ايميل بسازد، در ليست مليت، نمىتوانست نامي از ايران بيابد و مليت اصلي خود را انتخاب كند در حالي كه صدها و صدها نام عجيب و ناشناخته از جزاير دورافتادهيي همچون سانومه و پرتوپرنسيپ يا گالاپاگوس و ساموآي آمريكايي به چشم ميخورد.
هرچند دليل اصلي اين مهجوريت و دورافتادگي را ميبايست در عوامل سياسي و گاه برخي اختلاف سلايق دستساخته و جعلي همانند نظريهيي كه خليج هميشه فارس را به خليج مجعول عربي تبديل مي كرد جست وجو مي نموديم و اين برمي گشت به ميزان نفوذ مردان بزرگ فناوري، تكنولوژي و ديپلماسي كشورمان در عرصههاي بينالمللي علم و سياست، اما نبايد فراموش كنيم كه دورافتادگي كشورمان از قاقلهي فناوري اطلاعات و ارتياطات، تا حدود زيادي نيز بر مي گشت به ضريب نفوذ استفادهي مردم كشورمان از اينترنت، ميزان فعاليت سايتهاي فارسي زبان و اينكه اصولا زبان فارسي تا چه حد خودش را در اينترنت به عنوان يك زبان رسمي مطرح و معرفي كرده است.
زمان گذشت و روزي آمار داده شد كه تعداد سايتهاي فعال فارسي زبان به بيش از 64 هزار پايگاه رسيده و بيش از 200 هزار وبلاگ فارسي راه اندازي شده كه در طول سال ميليونها پست در خودشان جاي مي دهند. اين خبر اميدواركننده بود و نشاني از پيشرفت داشت چرا كه ثابت مي كرد ايرانيها در اينترنت مي خواهند يك وطن مجازي براي خودشان تشكيل بدهند و زبان فارسي را به جهانيان معرفي كنند. وبلاگها سرآغاز كار بودند. توليد محتواي فارسي از 5 سال پيش به صورت رسمي و در عرصه ي وبلاگها شروع شد و رسيد به جايي كه بسياري از وبلاگنويسها، اين فعاليت اينترنتي را سكوي پرتابي براي ورود به عرصه هايي مانند روزنامه نگاري قرار ميدادند.
داستان به همينجا ختم نشد! اوركات براي ايرانيها يك فرصت تاريخي ديگر بود. در عرض كمتر از سه يا چهار ماه و بعد از اينكه چند نشريه ي عمده و پرخواننده ي كشور در گزارشهاي مفصل خود، خبر از اجتماع مجازي بزرگي دادند كه اهالي دنيا را همانند اهالي يك خانواده گرد هم آورده و مي تواند فرصتي براي يك زندگي الكترونيك باشد، فارسي زبانها رتبه ي چهارم ميزان كاربر در اوركات را به دست آوردند. اين آمار، با توجه به جمعيت كاربران اينترنت كشور و نوپا بودن رونق گرفتن چنين محافلي، خيلي ها را به تعجب واداشت و تا جايي پيش رفت كه اوركات با آن همه محبوبيت كار دست خودش داد و در ايران فيلتر شد...
يادمان نرود. ختم ماجرا اينجا هم نيست. خوشبختانه با گسترش سريع و چشمگير استفادهى اينترنت در ميان مردم كشورمان و نيز پرورش متخصصان علم كه به كشورهاي ديگر سفر مىكردند و دانش ايرانيان را به جهانيان معرفي مىنمودند، اكنون در دورافتادهترين و گمنامترين سايتهاي خدمات اينترنتي يا سايتهاي خدمات پورتال نيز مىتوانيم در بخش زبان، با افتخار نام Persian و يا در بخش كشورها، با ابهت بسيار، نام Islamic Republic Of IRAN را ببينيم و افتخار كنيم. اين مساله در مورد سيستمهاي عامل Mac يا PC هم صادق بود و مثلا ويندوزهاي 2000 به بعد، هم نام كشورمان را در ليست خود اضافه كردند و هم نام زبان ما را. اما مسالهى انگليسي بودن بخشهاي مختلف ويندوز و نرمافزارهاي رايج آن، كاربراني را كه به دلايل مختلف زبان جهاني را نمىدانستند آزار مىداد. هرچند كه در اين بين، شركتهاي مطرح كشور مانند سيناسافت يا پارسا وارد عمل شدند تا بتوانند در حد امكان حداقل كلمهى Start " را از منوي آغازين ويندوز، به "شروع" تبديل كنند!
اما مدتها گذشت و گذشت تا اينكه مسوولان مايكروسافت، علنا زبان فارسي را به رسميت شناختند و نسخهى جديدي از سري Office خود را به زبان فارسي عرضه كردند تا سرانجام كاربران فارسيزبان، رنگ منوهاي فارسي را در نرمافزارهاي خارجي هم ديده باشند.
هرچند كه بحثهاي ضد و نقيضي وجود دارد و گفته مىشود كه طرح اوليهى ساخت آفيس 2003 به زبان فارسي را دستاندركاران افغاني مايكروسافت به بيل گيتس دادهاند ولي برخي از فارسيزبانان فعال در اينترنت و بر روي بلاگهاي فارسي خود از جمله ايساتيس وب گفتهاند كه برخي از كارمندان ايراني مايكروسافت اين طرح را ارايه كردند هرچند كه در مورد ليست كارمندان، مايكروسافت سعي مىكند تا حد ممكن محافظهكاري كند و نام اعضاي خود را فاش نسازد. اما جمع كثير ديگري از مشتاقان آفيس فارسي 2003، معتقدند با تمام اين تفاسير، به هر شكل بايد از نظريهپردازان آفيس فارسي تشكر كرد.
البته لازم به ذكر است مدتي پيش، بيل گيتس، ثروتمندترين فرد تاريخ دنيا در اظهاراتي عجيب و غيرمحترمانه، اعلام كرده بود كشور ايران را روي نقشهى جهاننما نمىبيند و آن زمان بود كه چشمپزشكان مخصوص وى، عينكي با چند شماره بالاتر برايش تجويز كردند و او هم عذرخواهي اين سخنان نامربوط را با توليد آفيس فارسي انجام داد و حالا مشخص شده كه آقاي مهندس گيتس، ايران را به خوبي و حتي بيش از گذشته، مىتواند روي نقشه ببيند و يك دل سير، بخشهاي مختلف كشورمان را بنگرد تا نديدنهاي گذشته را هم جبران كند.
هرچند آفيس 2003 فارسي كه با نام Persian Language Interface Pack يا LIP عرضه شده و توسط دو دانشجوي علاقهمند به فارسي در دانشگاههاي دوبي و شارجه كه يك لغتنامهى 25000 لغتي فارسي را طراحي كردند تا بتوانند از آن در نوشتن pack اصلي استفاده كنند، نوشته شده، و تمام مراحل نصب و بارگذاري آن نيز فارسي است، با اشكالات گرامري و نگارشي زيادي مواجه است كه ما البته اين قضيه را بر آنها خواهيم بخشيد!
در مراحل نصب و download اين سرويس پك جديد از سايت رسمي مايكروسافت و در صفحهيي كه به اين كار اختصاص داده شده است، اينچنين آورده شده (اگر در برخي قسمتها، مطالب نوشتهشده به فارسي، مفهوم درستي ندارند، مايكروسافت و آقاي عاصم حجاز استاد دانشگاه دوبي را سرزنش نكنيد!):
خلاصه
Microsoft Office 2003 Edition Persian Interface Pack يک واسط کاربر ترجمه شده برای برنامههای زير Office 2003 فراهم مینمايد:
Microsoft Office Word 2003
Microsoft Office OutlookŪ 2003
Microsoft Office PowerPointŪ 2003
Microsoft Office Excel 2003
- سيستم عامل مورد نياز: Windows 2000 Service Pack 3, Windows XP
- نرم افزار مورد نياز: نسخه انگليسی هر ويرايش از Office 2003- بعنوان مثال Microsoft Office Professional Edition 2003 يا Microsoft Office Standard Edition 2003 - يا نسخه انگليسی يک برنامه Office 2003 که Microsoft Office 2003 Edition Persian Interface Pack را حمايت می کند - Excel 2003، Outlook 2003، PowerPoint 2003، يا Word 2003.
- Microsoft Office 2003 Edition Persian Interface Pack همچنين قادر می باشد با هر Microsoft Office 2003 Multilingual User Interface Pack که انگليسی را حمايت می کند، نصب شود.
- فضاى مورد نياز: 10 مگابايت از ديسک سخت در دسترس علاوه بر فضای ديسک سخت استفاده شده توسط برنامههای نصب شده کنونی Office 2003 مورد نياز است.
برای نصب اين بارگيری:
1- پرونده LIP.exe را با کليک کردن دکمه بارگيری (بالا) و ذخيره پرونده در ديسک سخت خود بارگيری کنيد.2- دوبار بر LIP.exe روی ديسک سخت خود کليک کنید تا برنامه برپايی را آغاز نماييد.
3- دستورالعملهای روی صفحه نمايش را دنبال کنيد تا نصب را تکميل نماييد.
دستوراالعملهای قابل استفاده:
جهت تعويض واسط کاربر خود به زبان فارسی، مراحل زير را دنبال نماييد:
1- در منویآغاز ، اشاره نماييد به همه برنامهها، اشاره نماييد به Microsoft Office، اشاره نماييد به Microsoft Office Tools، و سپس کليک کنيد بر Microsoft Office 2003 Language Settings.
2- در بند User Interface and Help در ليست Display Office 2003 in زبانی که مايليد نمايش دهيد را انتخاب نماييد.3- کليک کنيد بر موافق.
تنظيمات زبانی که انتخاب می نماييد، بار بعدی که برنامههای Office را آغاز می نماييد، فعال می شوند.برای حذف اين بارگيری:
1- از همه برنامه ها خارج شوید.
2- در منوی آغاز، اشاره نماييد به تنظيمات و سپس روی صفحه کنترل کليک کنيد.
3- دوبار کليک کنيد بر افزودن/حذف برنامه ها.
4- در ليست برنامههای نصب شده کنونی، کليک کنيد بر Microsoft Office 2003 Edition Persian Interface Pack و سپس کليک کنيد بر حذف يا افزودن/حذف. اگر يک جعبه گفتگو ظاهر شد، دستورالعملها را دنبال نماييد تا برنامه را حذف کنيد.
5- کليک کنيد بر بلی يا موافق تا تأييد نماييد که می خواهيد برنامه را حذف نماييد
اين آفيس جديد موجي از هيجان را در ميان كاربران فارسي زبان سراسر دنيا كه تا پيش از اين، به هر دليلي دسترسي به فارسيسازهاي رايج و كلا امكانات تايپ فارسي نداشتند، ايجاد كرده و پيش بيني مىشود كه در روزهاي آتي، به فروش خوبي برسد. Persian LIP، به عنوان قسمتي از برنامههاي زبانهاي محلي مايكروسافت، Microsoft Local Language Program عرضه شده است و تمام پلتفرمها و نرمافزارهاي مايكروسافت، از جمله سرويس آفيس، شامل نرمافزار واژهپرداز، نرمافزار انيميشنسازي، نرمافزار آمار و رياضيات و نرمافزار ايميلها را با زبان فارسي سازگار مىسازد و تمام منوها و گزينهها و متون بخشهاي مختلف اين نرمافزارها به خصوص قسمتهاي كمك يا Help اين برنامهها را به فارسي تبديل مىنمايد و استفاده از آنها را بسيار آسان مىسازد، هرچند كه ادبيات نگارشي مايكروسافت در بخش منوها بسيار عجيب و مهجور مىنمايد و براي مثال در منوي فورمت و گزينهى Bullet and numbering، ترجمهى "گلولهها و شمارهگذاري" را مىيابيم كه ممكن است كمى ناآشنا باشد، هرچند كه متنهاي مختلف بخش نصب و setup اين سري كه دانلود آن با مودم 56 كيلوبايت، بيش از 6 ساعت طول مىكشد، كمي روانتر و سليستر به فارسي نوشته شدهاند و راحتتر فهم مىشوند.
گفته مىشود هفتهى پيش، تقويم شمسي يا جلالي مايكروسافت نيز به صورت رسمي و در تيراژ وسيع، به بازار فرآوردههاي كامپيوتري روانه شده است.
عاصم حجاز، مدير برنامهى جهانيسازي مايكروسافت و استاد دانشگاه دوبي، در مورد اين سرويس جديد مايكروسافت مىگويد: "يكي از مهمترين امكانات آن غلطگيري (Spell Checking) كامل فارسي ميباشد كه شركتهاي ايراني سالها بدنبال ساخت آن بودند. من كلمات زيادي را در اين زمينه امتحان كردم و به مشكلي برخورد نكردم.
ممكن است در برخورد اول روبرو شدن با بعضي از معادلهاي فارسي مانند رونوشت بجاي Copy و جاي گذاري بجاي Paste يا برش، گلولهها، فراپيوند، زدودن، تخته نگهدارنده، ادغام نامه، قطعه هنر، بالا نگاشت و... كمي نامأنوس باشد ولي ساير توضيحات فارسي در قسمتهاي مختلف برنامه بسيار جالب است."
به گفتهي بسياري از كساني كه با اين نرمافزار كار مىكنند، جذابترين و هيجانانگيزترين بخش آفيس فارسي 2003 ، همان قسمت غلطياب املايي است كه ضمن يافتن غلطهاي املايي و نگارشي شما، معادلهاي كاملا درست و هوشمندي را ارايه مىدهند. همچنين بخش كمك و آموزش اين نرمافزار كه به صورت فارسي نوشته شده و يا بخش قطعههاي هنري كه همان clip art آفيسهاي غيرفارسي است، با توجه به اينكه كاملا فارسي شدهاند و حتي در گرافيك قسمتهاي مختلف برنامه از جمله Button ها تغييرات جالبي را ايجاد كردند، مىتوانند محبوبيت بسياري در ميان كاربران فارسي و افغانيهايي پيدا كنند كه در سالهاي اخير و پس از حملهى آمريكا و متواري شدن اسامه بن لادن، به طرز روزافزوني روي به اينترنت و كامپيوتر آوردهاند و حتي اتاقهاي شعر و داستانخواني آنها نيز در messengerهاي اينترنتي، همه شب برپاست!
خبر توليد آفيس فارسي، قبل از اينكه به وسيلهى سايت اختصاصي مايكروسافت، فراگير شود و ايرانيان را مطلع سازد، از طريق بلاگهاي فارسي انتشار زيادي پيدا كرد و با لينكهايي كه به صفحات اختصاصي مايكروسافت در آنها داده شده بود، ما را هم كنجكاو كرده بود كه آن را download و نصب كنيم. هرچند نگارش فارسي متوني كه چندين سال است به صورت انگليسي يا حداقل عربي در سايت مايكروسافت قرار مىگيرند، كمي عجيب و نامتناسب به نظر بيايند اما فضاي جالب و بينظيري كه با fade out و fade in منوها حتي در ويندوزهاي قديميتر همراه است و افكتهاي هميشگي ويندوز 2003 و يا zoom in و zoom out هاي ويندوز لانگ هورن را با خود يدك مىكشد، باعث شد تا ما حتي به شما نيز توصيه كنيم سري به سايت مايكروسافت بزنيد و آن را دانلود كنيد.