آشنایی با آرا و نظریات فعالان ملی مذهبی ایران
فصل اول: دکتر محمد مصدق
بخش چهاردهم: نظریات دکتر محمد حسین رفیعی
مصدق و نیاز امروز ما
تهیه و تنظیم: سیّد محمّد صدرالغروی
از مصدق نه به عنوان یک قهرمان مبارزه با استعمار، بلکه به عنوان الگویی برای روش زندگی، روش حکومت و به عنوان دولتمرد نمونه می توان و بایستی یاد کرد. مصدق در یک خانواده اشرافی وابسته به فئودال های قاجار به دنیا آمد و همه اقوام و خویشان او جزو اشرافیت آن زمان بودند. آقای طالقانی تعبیر زیبایی به کار می برد که « موسی در خانواده فرعون بزرگ شد ولی تربیت و شخصیتی مستقل پیدا کرد. مصدق نیز راه مستقلی در پیش گرفت و تا آخر عمر از حقوق مردم و قشر محروم جامعه دفاع کرد.»
در مجموعه عملکرد از زمانی که در مجلس چهارم به همراه مدرس تبعید شد و به زندان رفت تا دوران پس از 1320 و مشخصا در دوره 1329 – 1332 که نخست وزیر شد، روش زندگی و حکومتی او چند ویژگی دارد.
اولین ویژگی مصدق، استقلال و عدم وابستگی و عدم اتکای به قدرت های خارجی بود. مصدق تز موازنه منفی را مطرح کرد و در مسائل داخلی ایران دخالت انگلیس و شوروی را نمی پذیرفت. مصدق به عواقب ناشی از وابستگی به هرکدام از سیاست های قهار آن زمان واقف بود و این می تواند برای ما به عنوان یک سرمشق حیاتی و ضروری باقی بماند.
دومین ویژگی دموکرات بودن مصدق بود که به آزادی برای همه و حتی مخالفان، عمیقا اعتقاد داشت. روزنامه های آن زمان گواه این مساله است.
سومین ویژگی مصدق، تشخیص بیماری جدی وابستگی اقتصاد ایران به نفت بود. مصدق تنها راهی را که موثر می دانست و به آن پایدار نیز ماند، راه استقلال بود که لازمه آن نیز استقلال اقتصادی و تحرک در اقتصاد تولیدی مستقل از نفت می باشد. در این راستا او بخش کشاورزی را فعال کرد، بهره مالکانه را کاهش داد و در نتیجه درآمد روستاییان بیشتر شد. بهای کالاهای کشاورزی و کالاهای دامی افزایش یافت و تولید محصولات روستایی، رو به فزونی گذاشت، صادرات رونق جدیدی یافت و با این کار مصدق تنها کسی بود در طول تاریخ اقتصاد ایران که توانست تراز بازرگانی کشور را مثبت کند، چیزی که هرگز در اقتصاد ایران اتفاق نیفتاده است. در این زمینه ها ما باید از مصدق درس بگیریم.
چهارمین ویژگی مصدق، سلامت کاری او و همکاران دولتمردش بود. وی در این زمینه با رفتار خود پایبندی اش را تا حد وسواس نشان داد. او نه تنها خود حقوقی نگرفت که هزینه های جاری محل نخست وزیری را از جیب خود می پرداخت، تا همکاران اجرایی اش را متوجه اصل سلامت در امانت نماید. این مطلبی است که بیش از هر زمان باید به آن توجه کنیم.
نابع:
1- محمد حسین رفیعی: هفته نامه پیام هاجر، شماره 309، 24/12/1378، صفحه 6.
2- محمد بسته نگار: مصدق و حاکمیت ملت، انتشارات قلم، چاپ اول، 1381، صفحات 811 و 812.