آشنایی با آرا و نظریات فعالان ملی مذهبی ایران
فصل اول: دکتر محمد مصدق
بخش ششم: نظریات دکتر احمد زیدآبادی
برخورد امپریالیسم با ملی شدن صنعت نفت
تهیه و تنظیم: سیّد محمّد صدرالغروی
دکتر مصدق هنگامی ملی شدن نفت را مطرح کرد و متعاقب آن برای اجرای طرحش تن به قبول نخست وزیری داد که امریکا و انگلیس جز در پاره ای موارد تاکتیکی، به استراتژی مشترکی در برابر ایران و ملی شدن نفت دست یافته بودند. اساس این استراتژی بر دو محور زیر استوار بود:
1- ایران به هر بهایی متحد جهان غرب در برابر گسترش کمونیسم باقی بماند.
2- ملی شدن صنعت نفت ایران به هیچ وجه از اصل تنصیف عواید ( تقسیم منافع به صورت مساوی ) فراتر نرود.
... از همین رو هنگامی که مجلس ایران طرح ملی شدن نفت را از تصویب گذراند، وزیر خارجه امریکا با انتشار بیانیه ای ضمن انتقاد از نحوه ملی کردن نفت تصریح کرد:
متاسفم اظهار دارم که دولت ایران به طرزی در ملی کردن صنعت نفت مشغول اقدام است که پالایشگاه بزرگ آبادان را به متوقف شدن تهدید می کند و این امر، عدم ثبات وضع ایران و مشکلات اقتصادی آن را موجب گردیده و برای مردم ایران نیز اثرات سویی خواهد داشت. امریکا قویا تاکید نموده است که هرگونه تغییراتی در مناسبات بین المللی دولت ایران و موسسات ذی نفع انگلیس بر اساسی که موافق مسوولیت های بین المللی هر دو کشور باشد، فراهم گردد. ما مایوس شدیم از این که پیشنهاد اخیر انگلیس به ایران که اصل ملی شدن را قبول نمود و نظریات پیشنهادی مساعدی را نیز در بر داشته غفلتا و بدون مطالعه از طرف ایران رد شد...
ابن محیط بیم و تهدید که ناشی از اقدامات عجولانه ای است برای اجبار همکاری در اجرای قانون ملی کردن نفت، نتیجه ای در بر نخواهد داشت. قویا امید داریم که ایران در اقدامات خود تجدید نظر نموده و طریقی را اتخاذ خواهد کرد که از مخاطرات خط مشی فعلی احتراز و ادامه عمل صنعت نفت را ممکن سازد.
منابع:
1- احمد زیدآبادی: مجله ایران فردا، سال هفتم، شماره 53، اردیبهشت 1378، صفحات 74 و 75.
2- محمد بسته نگار: مصدق و حاکمیت ملت، انتشارات قلم، چاپ اول، 1381، صفحات 817 و 818.