آشنایی با آرا و نظریات فعالان ملی مذهبی ایران
فصل اول: دکتر محمد مصدق
بخش هفتم: نظریات مرتضی کاظمیان
دکتر محمد مصدق، الگویی زنده
تهیه و تنظیم: سیّد محمّد صدرالغروی
دکتر محمد مصدق، امروز یک الگوی مناسب، عینی و در اختیار برای آن هایی است که دغدغه اصلاح و ترقی ملک و ملت دارند.
الف. تکیه مصدق بر « اقتصاد درون زا »، تاکید او بر « حاکمیت ملی » و توجه ویژه اش به مقوله « استقلال » برای آن هایی که نگاهی بی قید و شرط به روابط و مناسبات خارجی و هضم در نظم بین المللی دارند، بی شک راهگشا است.
ب. نگاه عمیق دکتر مصدق به مقوله « مردمسالاری »، « حاکمیت ملت »، « حقوق اقلیت » و « ضرورت آزادی مخالفان » مولفه های قابل تامل و مهمی را در اختیار آن هایی می گذارد که هنوز به شعار « ایران برای همه ایرانیان » و « زنده باد مخالف من » اعتقاد دارند. نیز تاکیدات او بر مقوله های پیش گفته چه در گفتار و چه در کردار و چه آن هنگام که بر کرسی نمایندگی مجلس تکیه زده بود و چه آن هنگام که نخست وزیر وقت بود، شاخص های عینی و الگوهای رفتاری مناسبی را در اختیار قرار می دهد.
ج. از سوی دیگر، نحوه تقابل دکتر محمد مصدق با حاکمیت غیر دموکرات و روش و مشی او در حرکت سیاسی، برای نیروهای دگراندیش و فعالان سیاسی خارج از حاکمیت شاخصه های قابل ملاحظه فراوانی دربر دارد.
عمل در چارچوب قانون اساسی، به رغم انتقاد به برخی اصول آن، همچنین حرکت دموکراتیک و اعتراضِ متکی به خواست های اصیل مردم و مبتنی بر نیازهای عمومی جامعه و انتقادهای جدی، اصولی و حتی زیرساختی از حاکمیت اما با در نظر گرفتن مصالح عمومی ایران و لحاظ کردن حاکمیت ملی، جملگی از بارزترین شیوه های عملی سیاسی شادروان دکتر محمد مصدق پیش از ورود به ساخت قدرت سیاسی و حتی پس از حکم ناروا و غیر قانونی صادر شده علیه او بود.
آیا همین ها نبود که حتی مرحوم مدرس را در دوران نمایندگی، حامی او ساخت؟
د. علاوه بر تمامی موارد پیش گفته، نگاه « جامع نگر » مصدق که نمونه های فراوانی از آن را در طرح های شهری، روستایی و اقتصادی – اجتماعی او می توان شاهد آورد، یادآور جایگاه و منزلت ویژه مقوله « عدالت اجتماعی » در اندیشه های دموکراتیک و تفکر سیاسی دکتر مصدق بود، به بیان دیگر، او نه عدالت را فدای « آزادی » کرد، نه « آزادی » را قربانی عدالت، و نه « استقلال » و « حاکمیت ملی » را فدای این هر دو، یا بالعکس.
نیم قرن پیش « توسعه انسانی » جایگاهی درخور تفکر مصدق داشت. اندیشه ای که برای تحقق آن، مصدق را وادار به تقابل با استعمار و استبداد کرد.
ه. سرانجام در تبعیدگاه خود، « ایستاده » جان به جان آفرین تسلیم کرد. « مردی که هفتاد سال برای آزادی نالید. »
منابع:
- مرتضی کاظمیان: روزنامه فتح، 14 اسفند 1378.
2- محمد بسته نگار: مصدق و حاکمیت ملت، انتشارات قلم، چاپ اول، 1381، صفحات 873 و 874.
جمله « مردی که هفتاد سال برای آزادی نالید » وام گرفته از دکتر علی شریعتی می باشد.
1- مرتضی کاظمیان: روزنامه فتح، 14 اسفند 1378.
2- محمد بسته نگار: مصدق و حاکمیت ملت، انتشارات قلم، چاپ اول، 1381، صفحات 873 و 874.
جمله « مردی که هفتاد سال برای آزادی نالید » وام گرفته از دکتر علی شریعتی می باشد.