شب قدر درحسينه ارشاد*
بستهنگار:واقعه غدير دموكراتيك بود
غروي:بازخواني متن قرآن درزمينه احكام لازم است
علويتبار:ادله دفاع ازخصوصيسازي دين قابل خدشه است
مراسم اولين شب از شبهاي قدر كه از سوي ادوار تحكيم وحدت و دفتر تحكيم وحدت (طيف علامه) در حسينيهي ارشاد برگزار ميشود، شب گذشته با سخنراني علويتبار، بستهنگار و غروي برگزار شد.ادله دفاع از خصوصيسازي دين قابل خدشه است
تجربه نامطلوب مدعيان دينداري ميتواند زمينهسازگرايش به خارجكردن دين ازحوزه عمومي باشد
به گزارش خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين مدرس دانشگاه كه در سلسلهسخنرانيهاي شبهاي احياء كه از سوي دفتر تحكيم وحدت، طيف علامه و سازمان ادوار تحكيم وحدت در حسينيه ارشاد برگزار شده بود، سخن ميگفت، با اشاره به جايگاه دين در عرصهي خصوصي يا حوزهي عمومي، گفت: اين سوال به دليل دلزدگيهايي كه برخي مدعيان دينداري پديد آوردهاند، اهميت زيادي يافته است.
وي با بيان اين كه كسي كه به خصوصيكردن دين دعوت ميكند سعي دارد از وضعيتي كه به نظرش نامطلوب است، فاصله بگيرد، تصريح كرد: تجربهي نامطلوب عملكردهاي برخي مدعيان دينداري ميتواند زمينهساز گرايش به راهحلهاي خارج كردن دين از حوزهي عمومي باشد و اين اتفاق در جامعهي ما افتاده است.
علويتبار با طرح اين پرسش كه آيا دين امر خصوصي است يا عمومي؟ تصريح كرد: كساني كه از تفكيك حوزهي خصوصي از عمومي سخن ميگويند با مسالهي پيچيدهاي مواجه هستند.
اين فعال سياسي با بيان اين كه زندگي انسانها چند لايهي حوزهي خصوصي، حوزهي جامعهي مدني، حوزهي عمومي، حوزهي دولت و حوزهي حكومت دارد كه همگي از هم متفاوت هستند، اظهار داشت: طرفداران خصوصيسازي دين معتقدند كه وظيفهي دين تنظيم رابطهي انسان و خدا، انسان و خودش و بخش محدودي از رابطهي انسان با ساير انسانهاست و به اين بيان، دين حق ندارد براي روابط عمومي بين انسانها خط مشي ارايه كند و بايد تنها خود را در اين حوزههاي خاص محدود نمايد.
به گفتهي علويتبار طرفداران خصوصيسازي دين دو دليل را براي دفاع از نظرشان ارايه ميكنند؛ يكي اين كه گوهر دين ايمان است و ايمان يك وضعيت وجودي و نسبت خاص بين انسان و خداست. دليل ديگر اين كه باورهاي ديني غيرقابل گفتوگوي جمعي و عقلاني است و فقط ميتوان به آن ايمان آورد.
وي ادامه داد: طرفداران اين نظر دو گروه هستند؛ گروه اول ايمانگرايان و گروه ديگر كه به ضديت عقلانيت و دين معتقدند.
علويتبار هر دو دليل يادشده را در دفاع از خصوصيسازي دين خدشهبردار دانست و عنوان كرد: دين را نميتوان به ايمان تقليل داد، هر دو حول محور رابطهي انسان و خدا شكل ميگيرند، ايمان شخصي و دين جمعي، بيروني و تاريخي است.
اين فعال سياسي در ادامه با طرح اين پرسش كه آيا بايد دين را به جامعهي مدني برد؟ گفت: جامعهي مدني مجموعهاي از انجمنهاي داوطلبانه است و تشكيل دهندههاي اين انجمنها مستقل از حكومت، منافع خود را تعيين ميكنند.
وي افزود: پس ممكن است گفته شود كه دين را بايد به عرصهي عمومي برد. عرصهي عمومي جايي است كه افراد ميتوانند با آزادي كامل و فارغ از تفاوتهاي نژادي و جنسي در مورد مسائل مهم سياسي با هم گفتوگو كنند.
به گزارش ايسنا علويتبار تاكيد كرد: كساني كه ميگويند دين بايد به حوزهي عمومي برود معتقدند دين را بايد قابل گفتوگوي آزاد كرد، يعني جامعه بايد در مورد دين و احكامش گفتوگوي آزاد داشته باشد.
به اعتقاد وي بردن دين به حوزهي عمومي با تقدسزدايي معرفت ديني ممكن است و اين كم و بيش پذيرفته شده است.
وي درباره ارتباط دين با حكومت و با بيان اين كه حكومت مفهومي وسيعتر از دولت دارد و تمام قوا را در بر ميگيرد با طرح اين پرسش كه حضور دين در حكومت يعني چه؟ توضيح داد: گاهي گفته ميشود مشروعيت حكومت از دين گرفته ميشود، همهي حكومتها به گفتمان ايدئولوژيك احتياج دارند و اگر حكومتي از گفتمان ديني استفاده كرد حضور دين در عرصهي حكومت است.
علويتبار ادامه داد: گاهي منظور اين است كه حكومت احكام غيرقابل تغيير دارد و بايد به زور اجرا شود و به خواست مردم بستگي ندارد كه اين نوع حضور دين در حكومت در برخي وجوه با دموكراسي سازگار نيست، چون يكي از اركان دموكراسي برابري سياسي است.
وي تاكيد كرد: ادلهاي كه در دفاع از خصوصيسازي دين مطرح ميشود به دلايل متعددي قابل خدشه است و نميتوان از خصوصيسازي دين دفاع كرد.
اين فعال سياسي تصريح كرد: در جامعهي ديني كه مردم با رضايت دين را از راهنمايان انديشه و عمل پذيرفتهاند دين ميتواند در حوزهي عمومي حضور داشته باشد، به جز حوزهاي كه باعث نقض قواعد دموكراتيك در عرصهي حكومت شود.
علويتبار اظهار داشت: آموزههاي اسلامي ما به ويژه تفسير خاص امام علي (ع) از اسلام بيشتر پشتيبان ديني است كه علاوه بر حوزهي خصوصي در حوزههاي غير خصوصي نيز حضور دارد.
بستهنگار: براي علي مهم است كه زمامداري در مقابل چشم همهي مردم انجام شود
غروي: كار روشنفكري ديني در ميان نسل فعلي چندان پر حاصل نبوده است
محمد بستهنگار با بيان اينكه براي حضرت علي(ع) اين مهم است كه حكومت و زمامداري بايد در مقابل چشم همهي مردم انجام شود، در بيان اعتقادش گفت: علاوه بر اين، علي(ع) حكومت را حق مردم و امري عرفي و نه قدسي ميداند.
به گزارش خبرنگار ايسنا، بستهنگار كه در سلسله سخنرانيهاي شبهاي احياء كه از سوي دفتر تحكيم وحدت، طيف علامه و سازمان ادوار تحكيم وحدت در حسينيه ارشاد برگزار شده بود، با موضوع «مباني دموكراسي در انديشهي تشيع» سخن ميگفت، با بيان اين كه دموكراسي مولود شرايط خاص اجتماعي، سياسي و اقتصادي است و در گذشته با توجه به زيرساختها امكان شكل گرفتن آن وجود نداشت، اظهار عقيده كرد: در صدر اسلام دموكراسي ناقصي به وجود آمد اما جلو شرايط ايجاد و رشد آن گرفته شد.
وي با اشاره به واقعهي غدير خم تصريح كرد: معرفي حضرت علي(ع) در غدير يك عمل دموكراتيك بود. اين عمل خلاف عرف و عادت آن زمان بود و نشان داد پيامبر(ص) مسائل خود را با مردم مطرح ميكرد. همان طور كه پيامبر (ص) حضرت علي (ع) را به مردم معرفي ميكند به حضرت علي نيز ميگويد حق مردم است كه بخواهند تو را انتخاب كنند يا انتخاب نكنند.
بستهنگار تاكيد كرد: مسالهي غدير با مسالهي نقش مردم در دموكراسي ابتدايي كه در صدر اسلام وجود داشت مغايرتي ندارد.
وي ادامه داد: با اين كه حضرت علي (ع) خلافت را حق خود ميدانست اما اين امر را متعلق به همهي مردم نيز ميدانست و انتخاب به صورت شورايي از نظر علي مردود است، اما وقتي ميداند كه اصول اسلام در خطر است با خليفه همراهي ميكند، ضمن اين كه معتقد است بايد حاكم و زمامدار از طرف مردم انتخاب شود.
بستهنگار ادامه داد: حضرت علي (ع) در نامهاي به مالك اشتر مينويسد كه ماليات بگير، با دشمنان بجنگ، امور مردم را اصلاح كن و در آباداني بكوش. نقش حكومت در نظر حضرت علي اين نيست كه در مقابل نماز و روزهي مردم خود را مسوول بداند و وارد امر خصوصي مردم شود.
وي با تاكيد بر اين موضوع كه زمامداري از نظر حضرت علي(ع) حق همهي مردم است، خاطرنشان كرد: پس از آن كه عصر نوزايي اسلام ميرسد، پاي مردم به صحنه باز ميشود.
بستهنگار با بيان اينكه براي رسيدن به دموكراسي و نهادينه كردن آن وجود مذهب و اعتقادات ضروري است تا بتواند زمينهساز دموكراسي باشد، گفت: اين كه كساني فكر كنند اگر مذهب را كنار بگذارند به طرف دموكراسي ميروند، تفكر درستي نيست.
وي اظهار داشت: روشنفكران و عالمان اهل سنت و شيعه به دريافت مشتركي از حاكميت مردم رسيدهاند و اين كه مردم جانشين و خليفهي خدا هستند؛ اين امر ميتواند موضوع زمامداري را كه در طول چهارده قرن باعث برخي اختلافات بوده، حل كند.
به گزارش ايسنا، علياصغر غروي نيز با بيان اين كه كار روشنفكري ديني چندان در ميان نسل فعلي پر حاصل نبوده است، همچنين با ابراز اين عقيده كه در برخي موارد فقه با متن قرآن فاصله گرفته، تصريح كرد: لازم است كه متن قرآن در زمينهي احكام بازخواني شود.
وي با ابراز تاسف از وضع فعلي روشنفكري ديني اظهار داشت: روشنفكران ديني حداقل سالي يك بار با تشكيل مجامع عمومي مسائلي را ممكن است وارد فقه شود، اما با قرآن تطبيق داده نشود، بررسي كنند.
غروي، با بيان اين كه حضرت علي (ع) در نهجالبلاغه مطالب زيادي در مورد قرآن مجيد مطرح كردند، به خطبهي 18 نهجالبلاغه كه درباره نكوهش حضرت علي از اختلاف در فتوا (آراي فقهي) است اشاره كرد و با ذكر مثالي توجه بيشتر و عميقتر به نص قرآن را در استنباط مسائل فقهي خواستار شد.
وي با بيان اين كه متاسفانه اخبار مجعولي دست ساختهي يهود وارد اسلام شده كه خود فقها نيز به آنها اسرائيليات ميگويند، تصريح كرد: نمونه چنين اخباري موجب برخي استنباطهاي نادرست شده است.
غروي، در پايان با بيان اين كه مسلمانان به خاطر برخي احكام كه در قرآن وجود ندارد ممكن است مورد توهين قرار گيرند، اظهار داشت: تمام احكام فقهي بايد مستقيما به متن كتاب ارجاع و از متن استخراج شود.