معرفى كتاب

سوسيال دموكراسى دينى
محمد نخشب و خداپرستان سوسياليست
 مرتضى كاظميان
 انتشارات كوير

نوانديشى دينى در تاريخ معاصر ايران، گاه خود را در كسوت نظريه پردازى و نظام سازى معرفتى عيان كرده است و گاه در هيأت سازماندهى و ايجاد تشكيلات آفتابى شده است. با اين حال نه آن دسته از نوانديشان دينى كه به كارنظريه پردازى سرگرم بوده اند از ضرورت سازماندهى غفلت داشته اند و نه آن گروه از ايشان كه به ايجاد تشكيلات روى آورده اند از وجوب نظام سازى معرفتى غافل مانده اند. به اين اعتبار مى توان گفت كه جريان مبارك نوانديشى دينى به رغم همه كاستى ها، هم در عرصه عمل و هم در عرصه نظر صاحب رأى و شأن شايان است. محمد نخشب، از جمله نوانديشان دينى معاصر به شمار مى آيد كه تعيين جايگاه او در زمره نظريه پردازان يا در ميان عناصر سازمان دهنده جريان نوانديشى دينى، البته كار دشوارى است. در مجموعه كارنامه او هم كاوشها و كنكاشهاى نظرى و معرفتى به چشم مى آيد و هم عزم و همت عينى و عملى براى انسجام بخشى و سازماندهى طيف گسترده نوانديشان دينى. به اين اعتبار نخشب هم نظريه پرداز است و هم رهبر نهضتى كه تحت عنوان خداپرستان سوسياليست، توانست جمع زيادى از جوانان مذهبى روزگار خود را حول آرمان سوسيال دموكراسى دينى گرد آورد.
مرتضى كاظميان، نويسنده كوشاى كتاب حاضر توانسته است به رغم عدم دسترسى به منابع دست اول، مجموعه اى فراهم آورد كه تصوير روشن و وفادارانه اى از كار و بار محمد نخشب به دست دهد. وى كتاب مغتنم خود را در سه بخش فراهم آورده است كه هر بخش مشتمل بر فصولى چند است:
بخش اول: زندگى سياسى محمد نخشب
فصل اول: سوسيال دموكرات نوانديش
فصل دوم: مردتشكيلات در جمعيت آزادى مردم ايران
فصل سوم: روشنفكر آگاه در نهضت ملى
فصل چهارم: انديشمند در هجرت
فصل پنجم: نسل دوم خداپرستان سوسياليست، جاى خالى نخشب
بخش دوم: آرا و انديشه هاى محمد نخشب
فصل اول: سوسيال دموكراسى دينى
فصل دوم: خردورزى
فصل سوم: اخلاق
فصل چهارم: فلسفه
فصل پنجم: دين
فصل ششم: ايدئولوژى
فصل هفتم: اقتصاد
بخش سوم: ضمائم
پيمان نامه فردى نهضت خداپرستان سوسياليست
مرامنامه حزب مردم ايران
خصوصيات سوسياليسم مردم ايران
نخشب و نظريه انتقادى
كتاب، افزون بر مقدمه گويا و رساى مؤلف، نمايه هاى قابل استفاده اى نيز دارد كه رجوع مخاطب را به آن تسهيل مى كند.