ايران بين جنگ و تحريم
شهرام وطن پرست
 

محمود احمدی نژاد در پاسخ به سوال خبرنگار العالم درباره تأثیر تحریم ها بر ایران تدابیر این کشور با بیان اینکه شاید افرادی تا قبل از اینتصور می کردند که رهبران آمریکا تاریخ نمی دانند و با تاریخ ملت ها و ملتایران و خاورمیانه آشنا نیستند افزود: الان به این نتیجه رسیدیم کهجغرافیا هم نمی دانند و واقعاً بیسوادی و بی اطلاعی محض است.احمدی نژاد همچنين درادعايي ديگر گفت: ایران در عرض یک هفته می تواندتولید بنزین خود را 20 تا 30 میلیون لیتر افزایش دهد و مردمش اگر تصمیمبگیرند همین امروز می توانند مصرف بنزین خود را بدون اینکه رشد اقتصادیآنها دچار مشکلی شود ، نصف کنند!وي با بیان اینکه اینها مثل اینکه سرشان را در برف فرو کرده اند و همینطور حرف می زنند ، افزود: حرف بزنید مشکلی نیست.تحريم ها پشيزي نمي ارزند ومانند دستمال كاغذي مصرف شده هستند.
اين هم يكي ديگر از پاسخ هاي رييس دولت حاکمیت به تحريم هاي سخت شورايامنيت عليه ايران است. جدا از همه اين اظهارات غير مسئولانه،  اما، ترساز دچار شدن به سرنوشت رژيم بعث در عراق كه مورد حمايت اعراب بود درمسئولان حاکمیت موج مي زند .چند روز پس از امضاي تحريمهاي جديد توسط اوباما ، برخي از چهره هاياصولگرا چون علي لاريجاني رييس مجلس  اعلام كردند كه اگر چه اعتقادي بهتاثير آنچناني تحريمها ندارم اما به نظر مي رسد كه تاثيرات محدودي براقتصاد كشور داشته باشد .در اظهار نظري مشابه رييس اتاق بازرگاني اعلام داشت : تحريمها هزينه هايمالي و توليد را افزايشداده است و مديران بايد بتوانند اين هزينه ها راكاهش دهند .همچنين احمد توكلي در نطق پيش از دستور خود خواستار برخورد قانوني مجلس
با احمدي ن‍ژاد شد و گفت وي كشور را در شرايط سخت سياسي ، اقتصادي و بينالمللي قرار داده است و بايد استيضاح شود .از طرف ديگر حسین کاظم‌ پور اردبیلی با اشاره به دور جدید تحریم‌ها علیهایران می‌گوید: چنین قطعنامه‌هایی به هیچ وجه برای اقتصاد ایران نتایجخوبی ندارد و قطعا ایران از آثار منفی آن بی‌نصیب نخواهد ماند.او خطاب به کسانی که معتقدند چنین قطعنامه‌هایی برای ایران بی‌اثر است میگوید: اگر می‌گویید که چنین قطعنامه‌هایی برای ایران بی‌اثر است، پسمی‌توانید تقاضا بدهید تا چندین قطعنامه جدید هم تصویب کنند.کاظم‌پور اردبیلی ادامه می دهد: هم اکنون به دلیل قطعنامه‌های قبلی 30
کشتی ایرانی حامل انرژی روی آب‌های ایران مانده و نمی‌تواند به مقصدبرود. آیا تحریم‌ها بی‌اثر است؟از چهار سال پيش تاكنون، شورای امنیت سازمان ملل متحد در ارتباط بابرنامه هسته ای ایران، چهار قطعنامه صادر كرده است. از مهم ترین سازمانها و نهادهایی که مشمول این تحریم ها شده اند در درجه اول می توان بهبانك هاي ايران وكشتيراني جمهوري اسلامي اشاره کرد. نخستین بار در دی ماهسال 85 آمریکا بانک ایرانی سپه را با ذکر اتهام هایی نظیر ارتباط با یکوسسه مرتبط با فناوری موشکی در کره شمالی مورد تحریم قرار داد.در ادامه این روند در مهرماه 87 وزارت خزانه داری آمریکا سه بانک ملی،ملت و صادرات را مشمول چنین تحریم هایی کرد. این وزارتخانه بانک صادراترا به خاطر انتقال پول به حزب الله لبنان، جنبش حماس و سازمان جهادبا برنامه موشکی و هسته ای ایران، تحریم کرد.در همین راستا و با اتهام تخصیص میلیون ها دلار به برنامه هسته ای ایرانو تسهیل در انتقال پول برای این منظور، شعبات بانک پرشیا در لندن و سپسشعبه مالزی بانک ملت نيز مشمول این تحریم ها شدند.سیستم بانکی در ایران  به عنوان ابزار حكومت عمل کرده و تحریم ها درواقعین توان را مورد هدف قرار داده است. در خصوص تحريم بانك مركزي هم ازنجا كه در بسیاري از قرار دادهاي دولتي، بانك مركزي تضمين كننده قرارداداست ومبادله ورابطه اقتصادي را ممكن مي كند، با این تحریم ها، دیگر ايننوع ضمانت ها به كار نمي آيند و در نتیجه قرار دادهاي كاري شركتهاي دولتيكه بخش اعظمي از اقتصاد كشور را در دست دارند، با اختلال جدي مواجه میشود. همچنين از این پس هر گونه ارسال بار ومحموله به بنادر ايران از سوييوحمل آن توسط كشتيراني با مشكلات غير قابل پيش بيني روبه رو خواهد شد.تحریم اقتصادی و تحریم بانک ها، ریسک سرمايه گذاري ومبادله تجاري کشور وهزینه های تحمیل شده را افزایش داده است به طوري که برخي از تجار اعلامكرده اند كه هزينه واردات به كشور 20 تا 30 درصد افزايش داشته است .علاوه بر اينكه ديگر هيچ بانك خارجي حاضر به گشايش اعتبار اسنادي برايايران نيست و تجار ايران بايد از طريق كشورهاي ثالث و شركتهايي كه حاضربه دور زدن قوانين بين المللي هستند و همچنين صرافي هاي كشور هايي چونامارات و ... كه هزينه زيادي براي تبديل ارز از ايران دريافت مي كنند،
گشایش اعتبار کنند. ديگر هيچ شركت حمل و نقل دريايي حاظر به همكاري باتجار ايراني نيست و اين موضوع عملا علاوه بر واردات ، صادرات كشور را نيزبه خطر انداخته است . در واقع اعمال تحریم های متوالی در حوزه های مختلف،امنیت و آرامش را از اقتصاد کشور سلب و زمینه را برای خروج سرمایه ها از
کشور فراهم ساخته است . شايد اگر تا ديروزايران كشوري ايده آل براي برخيبود تا بتوانند بر سرمايه هاي خود بيافزايند امروز ديگر اين امكان وجود
ندارد و به نظر مي رسد كه صاحبان سرمايه ترجيح بدهند كه سرمايه خود را دركشوري ديگر به گردش بياندازند .اگر چه وزیر امور اقتصادی و دارایی دولت دهم،اعلام كرده است كه تحریم‌هایجدید شورای امنیت علیه ایران  سیاسی است و با تاکید بر اینكه تحریم‌هایجدید بیشتر یك مقابله روانی است و گفته كه توجه به اینكه كشور ما چندینسال است كه با این مواجهه روانی مقابله كرده، و اين تحريمها تاثیري بسیاركم و ناچیز دارد بايد اعلام كرد كه اين تحريمها با تحريمهاي يك جانبهآمريكا كاملامتفاوت است ، علاوه بر آمريكا اين بار اتحاديه اروپا ،كانادا ، استراليا و مهمتر از آن كشورهاي منطقه چون عربستان نيز خواستاربرخورد قاطع با حكومت ايران اند.به موجب گزارش های مختلف کشورهای اروپایی نیز در صدد تشدید تحریم‌ هاعلیه ایران هستند. روز ۲۸ می، النا سالگادو، معاون دوم نخست وزیر و وزیراقتصاد و دارایی اسپانیا حکمی را به امضاء رساند که بر اساس آن ايرانوارد لیست سیاه اسپانیا شد. با این حکم، ادارات اسپانیا موظفند تبادلمالی و پولی شهروندان ایرانی را تحت نظر داشته باشند و با دقت مراقبتکنند که مباداجا به جائی پول آن ها برای کمک به تروریسم بین المللی باشد.اولین کشوری که وارد این لیست شد، عراق در دوران حکومت صدام حسین در سال۲۰۰۲ بود. از آن تاریخ به بعد دیگر هیچ کشوری به این لیست وارد نشده بود.پیامد این اقدام که از سوی جامعه بین المللی و به ویژه ایالات متحدهتوصیه شده است، به زودی حداقل بر زندگی ۵۱۰۰ بازرگان ایرانی مقیم اسپانیاتأثیر خواهد گذاشت. کسانی که چند دهه است در اسپانیا زندگی می کنند وشرکت های تجاری دارند. براساس حکم سالگادو که از روز 28 می 2010 لازمالاجرا شده است، بانک ها و مؤسسات مالی موظف اند کلیه نقل و انتقالاتمالی، حتی اندک ایرانیان را ماهانه به دولت گزارش کنند؛ و این شامل کلیهانتقالاتی خواهد بود که توسط ایرانیان به مقصد اسپانیا یا از اسپانیاانجام می شود.به نظر مي رسد سرنوشت عراق در زمان صدام و تحريمهاي شديد عليه رژيم بعثكه روزانه صدها كودك و پيرو جوان را به دليل فقر و گرسنگي به كام مرگ مكشيد در انتظار كشورمان باشد و حكومت ايران با بي مسئوليتي كامل به اميدبه كار بستن قدرت سركوب در فكر سپري كردن شرايط سخت كنوني است .در رابطه با موضوع «تحريم» و يا مرحله بعدي آن يعني «جنگ» با كشورمتخاصمكه قوانين بين المللي را به خطر مي اندازد دو نگاه وجود دارد .
نگاه نخست معتقد است كه حفظ زير ساختهاي اقتصادي كه طي دهه هاي مختلف وشايد سده ها به وجود آمده است به جنگ مستقيم ارجحيت دارد و در هيچ صورتينبايد وارد جنگ با كشورهاي متخاصم شد چرا كه علاوه بر هزينه هاي غير قابلجبران انساني ، هزينه هاي اقتصادي زيادي را بركشور وارد مي كند كه برايبازسازي آنها نيازمند زمان و سرمايه هاي زيادي هستيم .اين گروه كه عمدتا اپوزيسيون داخل كشور هستند بر اين اميدند كه تحريمها
حكومت را بر سر عقل بياورد هرچند كه ممكن است مردم نيز اين ميان دچارزحمت شوند .در نگاه دوم كه بخش تندرو اپوزيسيون خارج از كشور را شامل مي شوند بهدنبال اين هستند كه تصميمات بين المللي با سرعت بيشتري به نتيجه برسد .پس گزينه جنگ تنها گزينه اي است كه مي تواند اين خواسته را بر آورده سازد. اين گروه بر اين باورند كه هزينه انساني جنگ و تخريب شخصيت ملي باتحريم ها بسيار بيشتر از جنگ است و بايد در آن واحد حكومت ايران راسرنگون كرد تا براي چيدمان دولت جديد وارد عمل شد .در هر حال مشخص نيست كه كدام گروه دغدغه دموكراسي را بيشتر از به دست
آوردن قدرت در سر مي پرورانند .در اين ميان كساني هستند كه نه ميل به تحريم دارند و نه تمايلي به جنگ .گروهي كه بيشتر به مسايل حقوق بشري مي پردازند و حقوق انسان را خارج ازهر نوع خشونتي پي مي گيرند .
*میرحسین موسوی در دیدار با فراکسیون اقلیت مجلس، ضمن مخالفت با تحریمخارجی، در مورد هزینه رفتارهای ماجراجویانه برای کشور هشدار داده است.این نامزد معترض به نتایج انتخابات گفته است: ما نمی توانیم با تحریمکشور و تضییع حقوق ملی توسط کشورهای دیگر موافق باشیم و نباید اجازه دادهشود که با رفتارهای ماجراجویانه، هزینه های بیشتری به مردم تحمیل شود.ازسوی دیگر، شیرین عبادی، حقوقدان ایرانی برنده جایزه صلح نوبل هم از
کشورهای غربی خواسته است به جای تحریم اقتصادی، تحریم های سیاسی علیهجمهوری اسلامی را افزایش دهند.خانم عبادی گفته است است که تحریم هایاقتصادی علیه ایران باعث می شود که مردم صدمه بخورند و حکومت ضعیف نمیشود. او همچنین از کشورهای اروپایی خواسته است با اعمال تحریم های سیاسی،دولت ایران را وادار به پایان دادن به خشونت در برخورد با معترضان داخلیکند.در هر صورت غرب بارها نشان داده است كه در صورت اجماع جهاني آنچه كهمنافعش را تضمين مي كند انجام مي دهد و افكار عمومي ايران در مرحله هايبعدي و در راستاي منافع خودش مورد اهميت قرار مي گيرد.به همين دليل تاكيد بر منافع ملي براي نيروهاي اپوزيسيون داخلي و خارجيمي تواند نقش نيروهاي داخلي را بيش از نيروهاي خارجي برجسته كند و سهم خود را براي تعيين سرنوشت خويش برجسته تر از منجيان خارجي سازد