كنفرانس مطبوعاتی مهندس عزتالله سحابی و دكتر ابراهيم يزدی
"نگاه ما مهندسی تدريجی تغييرات خواهد بود"
ايسنا: ابراهيم يزدی با تاكيد بر تشكيل جبههی دموكراسیخواهی و حقوق بشر حمايت خود و همفكرانش را از مصطفی معين برای نهمين دور انتخابات رياست جمهوری اعلام كرد.
ابراهيم يزدی در اين نشست اظهار داشت: در تغييرات اجتماعی فيلسوفان جامعهشناس دو نگاه ناكجاآبادی و همچنين مهندسی تدريجی تغييرات را مدنظر قرار میدهند. تجربه نشان داده كه تغييرات ناكجاآبادی ممكن است استبداد را از بين ببرند و اما استبداد ديگری را ايجاد خواهند كرد. نگاه ما نگاه مهندسی تدريجی تغييرات خواهد بود كه موثرتر و موفقتر است.
وی تاكيد كرد: ما معتقد به تغييرات تدريجی و گام به گام هستيم ولو اينكه به خاطر آن مورد بیلطفی قرار گيريم و هر گامی كه برمیداريم و هر رفتاری كه میكنيم در اين راه موثر است. چه كسی در چهار سال پيش گمان میكرد كسانيكه در سال ٧٩ و ٨٠ در زندان به سر میبردند امروز در كنفرانس خبری با ملت ايران صحبت كنند.
يزدی يادآور شد: اين جريان تاريخی از هر فرصتی با تحليل شرايط و با نگاه به منافع ملی حركت كرده گاه مورد ملامت و گاه مورد استقبال قرار گرفته است و ما بدون رنجش از ملامت ملامتگران همواره به راه خود ادامه میدهيم.
وی با تاكيد بر ضرورت توجه به حق اقليتهای سياسی يادآور شد: ما حق اقليتهای مذهبی را پذيرفتهايم، اما هنوز در ساختار سياسيمان حقی برای اقليت های سياسی و دگر انديش وجود ندارد و اميدواريم روزی با تغيير در قانون انتخابات و حركت به سمت حزبی شدن هر گروهی حق ظهور و بروز داشته باشد.
وی خطاب به مسوولان كشور گفت: فرصتها را از دست ندهيد. شما تنها كسانی نيستيد كه چنين فكر و چنين عمل میكنيد. حركت اين مجموعه اتمام حجتی با شماست. اين ما نيستيم كه اتمام حجت میكنيم، بلكه مجموعهی تحولات و رفتارهاست كه اگر در اين مقاطع يك سلسله تغييرات را نپذيريد بر شما همان میرود كه بر ديگران رفته است. صدای مشوقانهی ما را بشنويد و به آنچه حقيقت، منافع ملی و آنچه منافع شماست تن دهيد و آشتی ملی را در شرايط تهديدات و خطرات خارجی بپذيريد.
يزدی در پاسخ به سوالی دربارهی شروطی كه برای ورود به انتخابات مطرح كرده بود و ورود آنها به اين انتخابات علیرغم تحقق اين شرايط انجام گرفت، تصريح كرد: آنچه میگوييد تغيير در سياستهای راهبردی نهضت آزادی برای تحقق دموكراسی نيست، بلكه تغيير تاكتيك برای رسيدن به هدف است. يك سازمان سياسی بايد بتواند براساس شرايط متنوع تاكتيكهای خود را بدون سازش در سياستهای راهبردی تغيير دهد.
وی گفت: بحث اين بود كه آيا تاييد صلاحيت دكتر معين حكم حكومتی است يا خير. اما براساس آنچه حقوقدانان اعلام كرده بودند و دكتر معين نيز در بيانيهی خود اعلام كرد، از اين موضوع تلقی حكم حكومتی نمیشود و گفتمانی به وجود آمد كه حتی روزنامههای وابسته به جريانات خردگريز كه درابتدا حكم حكومتی را مطرح كرده بودند، بعدها مجبور شدند از مواضع خود كوتاه بيايند و اين گفتمان مواضع روشن عليه يك جايگاه غيرقانونی اتخاذ كرد.
يزدی تصميم حمايت از معين را در جهت پيشبرد اهداف دموكراتيك برشمرد.
وی در پاسخ به سوالی دربارهی تشكيل جبههی دموكراسیخواهی آن را سياست راهبردی برای نهضت آزادی حتی در طول ٤٤ سال گذشته برشمرد و ادامه داد: سياست راهبردی حركت برای تقويت فرآيند دموكراسی است و در شرايط فعلی تشكيل جبههی فراگير دموكراسی خواهی با حضور همهی نيروها و با هر انديشهای خواهد بود.
وی با يادآوری سه بندی كه در بيانيهی منتشر شده پس از ديدار اعضای نهضت آزادی و فعالان ملی و مذهبی با معين مبنی بر باور به جبههی دموكراسی خواهی، احترام به قانون اساسی و حق نقد آن و پذيرش تصميمات اجماعی و نبود حق وتو برای گروهها درج شده است، گفت: اين گام اول است و اين گام در شرايط كنونی ايران بسيار مهم است و به همين دليل بازتاب خوبی داشته است و در صورتيكه بتوانيم اين گام را برداريم احتمال پيوستن گروههای ديگری به اين جبهه وجود دارد.
وی همچنين با اشاره به محورهای بيانيهی معين برای پذيرش كانديداتوری تصريح كرد: ما هم اين مواضع را قبلا عنوان كرده بوديم. يك بخش از محورهای اين بيانيه دربارهی كابينهی احتمالیاش بود كه اينها مانند گنجشك بالای درخت است و بايد ديد كه در عمل چه خواهد شد. كارنامهی مجموعهی ما نيز نشان میدهد كه ما هرگز به دنبال پست و مقام نبودهايم.
وی افزود: انجام برخی محورها مربوط به بعد از انتخابات نيست و بايد از هم اكنون آغاز كرد كه يكی از آنها جبههی فراگير دموكراسیخواهی میباشد كه در حال شكل گيری است.
وی دربارهی كف و سقف مطالبات همفكرانش تصريح كرد: آنچه ما میگوييم سيال است و ممكن است در آخر موضوع ديگری مطرح شود. ما پيرو دكتر مصدق هستيم و ايشان يك شخص نبودند بلكه يك شخصيت بودند كه میگفتند حرف آخرت را اول نزن.
يزدی همچنين با تاكيد بر تدريجی و زمانگير بودن تحولات اجتماعی تصريح كرد: اين حركت (جبههی دموكراسی خواهي) دو سال است كه آغاز شده و بيانيهها و مواضعی عنوان شده و فضاسنجی شده است و موفقيتهايی نيز بدست آمده است. در هفتههای اخير شاهد متحول بودن مسائل هستيم، اما معنايش رها كردن اين حركت نيست. اين گام اول است و نمیخواهيم حركت اوليه را بزرگنمايی كنيم، بلكه اعلام تشكيل جبههی دموكراسی خواهی اعلام يك اراده است و خواست ما اين بود كه ديگران اعلام كنند كه چنين ارادهای دارند. نمیتوان در آستانهی انتخابات انتظار داشت اين اعلام آمادگی به سرعت صورت گيرد.
وی اعلام اين اراده را از سوی هستهی اوليهی اين جبهه برشمرد و گفت: برنامههايی برای دعوت از ديگران نيز در دستور كار داريم.
از يزدی دربارهی احتمال عدم پذيرش پيوستن از سوی برخی گروهها سوال شد كه وی پاسخ داد: شرايط سياسی اجتماعی بسياری چيزها را تحميل میكند. برخی اصلا نمیخواستند دكتر معين بيايد يا نهضت آزادی فعال باشد اما شرايط زمان آنها را وادار به پذيرش میكند و حركت زمانه بر آنها تحميل خواهد شد. در كار سياسی ما نيت افراد را تحليل نمیكنيم بلكه عملشان را میبينيم و اگر بپذيرند در اين جبهه حضور خواهند داشت.
يزدی دربارهی اينكه واكنش جامعه به اين جبهه چه خواهد بود، تصريح كرد: جامعهی ما از تفرقه رنج میبرد و ما در شورای شهر دوم چنين رنج منفعلانهای را شاهد بوديم. در آستانهی انتخابات اعلام اين اراده موجب میشود بارقهی اميدی در مردمی كه از اين تفرقه رنج میبرند، ايجاد شود و نقش كليدی در پيشبرد اصلاحات داشته باشد.
يزدی تاكيد كرد: بدون نگاه به گذشته نمیتوان راهبردهای اصلاحطلبی ايران را تبيين كرد. ما به سهم خود در نهضت آزادی بر اين باوريم كه در جنبش اصلاحطلبی يك رهبری وجود نداشت. آقای خاتمی رييسجمهور بود ولی نقش رهبری ايفا نكرد. مقايسهای كه با دكتر مصدق میكنيم اين بود كه دكتر مصدق هم نخست وزير بود هم رهبر نهضت ملی اما در دورهی اصلاحات چنين چيزی نبود. اما اين نگاه را عملی كرد كه از عهدهی يك فرد برنمیآيد بلكه بايد مجموعهای از احزاب و گروهها اين رسالت را برعهده گيرند. تشكيل جبههی دموكراسی خواهی اولين گام است.
از يزدی دربارهی آن چه مبنی بر مخالفت سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی با تشكيل جبههی دموكراسی خواهی عنوان میشود سوال شد، وی پاسخ داد: در مذاكراتی كه ما داشتيم آقای خاتمی آقای جلائیپور و آقای تاجزاده هم حضور داشتند و اين افراد بدون جايگاه حزبی و سازمانی خود شركت نكردند.
وی با اشاره به تاكيد بر ضرورت تشكيل جبههی دموكراسیخواهی در بيانيهی معين تصريح كرد: سازمان هم آن بيانيه را امضاء و تاكيد كرده و نمیدانم كه مشكلشان چيست.
وی دربارهی تاييد صلاحيت معين ابراز عقيده كرد: واكنش حاكميت براساس اعلام مواضع گروههای سياسی نبود بلكه براساس آمارهايی بود كه براساس آنها مشاركت مردم كم ارزيابی میشد و اگر شرايط منطقه و بينالمللی به گونهای ديگر بود، چنين نمیكردند. لذا احساس كردند با كم بودن مشاركت مردم توان ايستادن در مقابل موجی كه بر منطقه و جهان ايجاد شده را ندارند.
وی معتقد است: نظام از يك سو مردم را به مشاركت حداكثری دعوت میكند و از طرفی حاضر نيست بهايش را بپردازد.
وی همچنين دربارهی مشروعيت نظام و انتخابات گفت: بايد دو چيز را در گفتمان سياسی تفكيك كنيم. يكی مشروعيت و يكی اعتبار در عرف بينالمللی، نمیگويند چون مشاركت كم بود كسی مشروعيت ندارد. در حاليكه مشروعيت دارد ولی اعتبار لازم را ندارد.
وی معتقد است: در شرايط كنونی جهان رابطهی مستقيمی بين حاكميت ملی و حاكميت ملت پديد آمده است و بعد از فروپاشی شوروی آرام آرام میگويند؛ حاكميت ملی دارای اعتبار است كه براساس حاكميت ملت شكل گرفته باشد.
وی دربارهی آنچه مبنی بر خلا حاكميت و ملت بيان میشود، گفت: بايد راهكاری پيدا كرد كه اين خلا كاهش پيدا كند نه با ايستادن در اين شكاف بلكه با ايجاد شرايطی برای كاهش و با رفتن به سمت و سوی حاكميت ملت اين شكاف كاهش خواهد يافت.
وی همچنين در پاسخ به سوال خبرنگار ديگری تشكيل جبههی دموكراسی خواهی و حقوق بشر را هدف ايجابی و نه صلبی برشمرد.
عزتالله سحابي:
شركت در انتخابات تضمينكنندهی حقوق و منافع خود ملت است
سحابی با اعلام حمايت از نامزدی مصطفی معين و با بيان اينكه انتخابات نهم رياست جمهوری با انتخابات گذشته متفاوت است، گفت: ما در اين انتخابات تجربهی ٨ سال رياست جمهوری آقای خاتمی را در پشت سر داريم.
عزتالله سحابی طی سخنانی در كنفرانس خبری مشترك با ابراهيم يزدی افزود: شرايط اوضاع بينالمللی و وضعيت ايران در صحنهی بينالمل، بهخصوص جامعه ايجاب میكند همهی نيروها در برابر اين خطرات حول محور ايران و مصالح و منافع ايران و دفاع از استقلال و تماميت ارضی متحد شوند.
وی با يادآوری اينكه هرگاه مردم به صورت انبوه در انتخابات شركت كردند نتيجه به نفع اصلاحطلبان بوده است تصريح كرد: اين نشان میدهد اكثريت قاطع مردم با اصلاحطلبان هستند اما هرگاه مشاركت كم بوده است به معنای دادن اختيار در دست جناح راست است.
سحابی با بيان اين كه در برنامههای معين با استراتژیها و روشهای فعالان ملی مذهبی انطباق مشاهده كردهاند، گفت: شركت در انتخابات تضمينكنندهی حقوق و منافع خود ملت است.
وی در پاسخ به سوالی دربارهی عدم حضور برخی گروهها از جمله دفتر تحكيم وحدت در تشكيل جبههی فراگير دموكراسیخواهی با بيان اين كه اين بيانيه در پی نشست با جبههی مشاركت صادر شد و دفتر تحكيم وحدت مواضع خود را در اينباره هنوز اعلام نكردهاند؛ ابراز عقيده كرد: هرچند كه دفتر تحكيم وحدت كه با ما نزديكی فكری هم دارند در جبههی فراگير دموكراسیخواهی حضور خواهند داشت و غيبت آنها در اين بيانيه به خاطر تنگی زمان است.
سحابی يادآور شد: شخصا تشكيل جبههی دموكراسیخواهی را از مدتها پيش حتی قبل از آمدن آقای خاتمی مطرح كرده بودم.
وی در پاسخ به سوالی دربارهی پيش شرطهای يزدی برای حضور در انتخابات، تاكيد كرد: من نظر خود را عنوان كردم، ما يك گروه هستيم كه تصميم جمعی میگيريم. اما همانطور كه دكتر يزدی گفتند، موضع فعلی يك تاكتيك است و در آن زمان كه اين موضوع را مطرح كردم دكتر معين با شرايط فعلی حضور نداشتند ولی امروز ايجاب میكرد كه اين تاكتيك را اتخاذ كنيم. مواضع آنها حتی از مواضع ما هم تندتر است، بنابراين ما تغيير موضع ندادهايم.
سحابی شايعات مبنی بر توافق برای سپردن معاونت حقوق بشر به وی در ديدار با دكتر معين را نادرست دانست و گفت: نيروهای ملی مذهبی و نهضت آزادی انتظار هيچگونه پست و مقامی را ندارند و اين در بيانيه نيز عنوان شده است.
وی دربارهی جبههی دموكراسیخواهی گفت: الان سه گروه اعلام آمادگی كردند؛ سازمان مجاهدين هم ديدگاههايی دارد كه به نظر میرسد چون در يك مجموعهی دوم خرداد است، بالاخره نظر جمع را بپذيرد.
سحابی دربارهی اينكه آيا اپوزيسيون خارج از كشور نيز در اين جبهه قرار خواهند گرفت، گفت: ما گفتهايم جبهه دموكراسیخواهی و حقوق بشر، تمام كسانی كه لفظ ايرانی بر آنها اتلاق میشود در اين جبهه جای دارند.
سحابی با بيان اين كه در شرايط خاص اين روزها مهمترين مساله اين است كه مردم هرچه بيشتر در انتخابات شركت كنند و درخواست ما از ملت ايران اين است. ابراز عقيده كرد: اگر در انتخابات شركت نكنند جناح راست برنده است و جناح راستی كه همهی نهادها و قوا را در اختيار داشته باشد، بلايی سر مردم خواهد آمد كه نمونهی آن را در رفتارهای شهرداری تهران شاهديم. كسی كه با حداقل آرا برنده شود، جبههی راست را تقويت خواهد كرد و به خطی خواهد رفت كه خود تشخيص میدهد.
وی با بيان اينكه برای دعوت مردم به شركت در انتخابات ما مصلحت خاص را نداريم، تصريح كرد: ولی به نفع ملت است، نه خواست ما. ملت برای دفاع از حقوق خود بايد اين وحدت را نشان دهد، اگر نه جناح راست از همهی ابزارهای قدرت خود استفاده خواهد كرد.
سحابی در پاسخ به سوالی گفت: جبهه تشكيل نشده است بلكه ارادهی تشكيلش اعلام شده است. در عين حال راه را بر كسی نبستهايم. شامل همهی گروههای مذهبی و غيرمذهبی هم میشود. برخی گروهها كه اعلام تحريم كرده بودند از تشكيل اين جبهه استقبال كردهاند. بعيد نمیدانيم جبههی ملی هم به جبههی دموكراسیخواهی بپيوندد. خواست تشكيل اين جبهه در جامعه به وجود آمده؛ گرچه ممكن است بر سر مهندسی آن اختلافاتی پيش بيايد، اما خواست همهی ملت ايران است.
سحابی با بيان اينكه هر ايدهای در آغاز ابهاماتی دارد كه بايد به آن پاسخ داده شود، گفت: دربارهی جبههی دموكراسیخواهی حاضريم هر سوال و ابهامی را پاسخ دهيم.
وی با تاكيد بر اينكه تجربهی گذشته نشان داده مشاركت حداكثری مردم به نفع خود آنهاست، تصريح كرد: دولت ملت ايران امروز در برابر خطرات خارجی است و ملت هم با دنيا طرف است. در چنين شرايطی اگر حاكميت به دليل دعوا با دنيا مصلحت ديده كه مردم با حاكميت فرصتطلبانه و به دليل شرايط خاص طرفدار مشاركت حداكثری است.
سحابی در پاسخ به سوالی دربارهی مخالفت سازمان مجاهدين با تشكيل جبههی دموكراسیخواهی گفت: سازمان مجاهدين بايد پاسخ دهد چرا كسانی كه جمهوریخواه و دموكراسیخواهند خط قرمز شماست آيا معنايش اين نيست كه شما دموكراسی را قبول نداريد؟ استنكاف سازمان با سوابقی كه جامعهی مدنی ايجاد كرده نمیخواند با ما و نهضت آزادی مساله دارند و ما آمادهايم كه مناظره هم كنيم ولی اعلام نكردند كه همراهی نخواهند كرد.
وی در پاسخ به سوالی با اين پيشفرض كه طرفداران هاشمی رفسنجانی خواهان ايجاد شكاف بين آنها و حاميان معين هستند، گفت: اين تلاشها وجود دارد ولی اينگونه مواضع ثابت نيست و تمهيداتی برای توپ زدن به حريف است اما معتقدم همين جناح راست كه تا انتخابات مجلس هفتم يكپارچه به نظر میرسيد، چندپاره شده كه بعضا آشتیپذير نيستند.
سحابی همچنين تاكيد كرد: سابقهی تاريخی نشان داده وقتی پای منافع ملی میشود، همهی ايرانيان به وحدت میرسند. در انتخابات سال ٧٦ كسی باور نمیكرد آنقدر مردم شركت كند و الان نيز آن مقاطع تاريخی است كه ملت ايران هويت تاريخی خود را نشان دهد، از اين نترسند، مشاركت حداكثری ضامن پيشبرد اهداف دموكراسیخواهانه ايران است.
وی در پايان با تاكيد بر سياست قدم به قدم تصريح كرد: سياستهای تند و راديكال توفيق چندانی ندارند.