شرکت انتخابات راه مقابله با راست افراطي نيست
تقي رحماني در جلسه جنبش مسلمانان مبارز
نادر ايراني
"مبارزه سياسي براي يك نيروي داخل حاكميتي، برنامه است زيرا آن نظام را پذيرفته ودرچارچوب آن حركت پذيرفته شده است ولذا قانوني است، ولي وقتي شركت درانتخابات تبديل به تكليف مي شود طبيعتا از فاز مبارزه سياسي خارج شده وشكل اعتقادي خاصي پيدامي كند. من مخالف ايدئولوژي نيستم ولي اينكه بگوييم شركت درانتخابات وظيفه ملي است، به نظر من دوره اش گذشته است."
تقي رحماني ازفعالان ملي ـ مذهبي كه در دفتر جنبش مسلمانان مبارز سخنراني مي كرد ضمن اظهار مطلب بالا افزود : " اين موضوع با آمدن جمهوري اسلامي ديگر جواب نمي دهد، زيرا تدوين قوانين انتخاباتي جمهوري اسلامي منجربه ايجاد محدوديت هايي شده كه لااقل در گذشته نبوده است. بين سالهاي 1320 تا سالهاي 1340 افراد خود را كانديدا مي كردند، اين افراد نه رد صلاحيت ونه احراز صلاحيت مي شدند. البته اين امكان وجود داشت كه آراء ريخته شده در صندوق ها خوانده نشود، حتي بعد از كودتاي 28 مرداد 1332 هم افراد مي توانستند كانديدا شوند ولي نامشان از صندوق بيرون نمي آمد".
وي سپس با اشاره به اينكه رويه هاي غيردموكراتيك امروزكه تبديل به قانون شده، اساسا آن زمان خلاف قانون بوده گفت: "از اين رو شركت درانتخابات از شكل تكليف ويك وظيفه ملي درآمده و به راهبرد وبرنامه نزديك شده است".
رحماني با اشاره به اينكه وي در سال 1377 معتقد بود برخي گروه ها هنوز اپوزيسيون هستند [برخلاف حميد رضا جلايي پوركه در دانشگاه اميركبير گفت: از اين پس در ايران اقليت ـ اكثريت داريم] تاكيد كرد: "از آن جا كه حكومت همه نحله هاي فكري وسياسي را درچارچوب يك نظام فراگير نپذيرفته بود، از اين رو امكان پذيرنبود تا اقليت واكثريت ايجاد شود و حتي امروز نيز جريان اصلاح طلب اگر بخواهد روي اصول خود بايستد بايد به اپوزيسيون تبديل شود".وي در ادامه سخنان خود با تاکيد بر اينکه قوي ترين جناح حاكميت، انتخابات را در راستاي سياست آمريكا به منظور تغيير رفتار ودرنهايت تغيير نظام جمهوري اسلامي مي بيند، گفت: "به نظر من سال ها است كه سياست داخلي ايران تحت تاثير سياست خارجي شكل گرفته كه داراي تعريف بلندپروازانه اي بوده است. براساس اين تعريف جمهوري اسلامي معتقد است كه به يك قدرت منطقه اي تبديل شده كه قادر است برمعادلات جهاني تاثيرگذار بوده به نحوي كه مي تواند با آمريكا طرف شده و به مقابله بپردازد."
وي سرمقاله هاي روزنامه كيهان را نشان دهنده اين سياست دانست وگفت: "اگر به سرمقاله هاي كيهان توجه كنيد، مي بينيد، جمهوري اسلامي به عنوان قدرت بديل درنظام جهاني معرفي شده و به دليل سياست هاي آمريكا كه خواهان تنش محدود وبه رسميت نشناختن تهران و گفت وگو با ايران از سرناگزير است، اين جناح نيز استراتژي منازعه محدود با آمريكا درمنطقه براي واداركردن آمريكا به گفت وگو را انتخاب كرده، چون نه آمريكا ايران را به رسميت مي شناسد، و نه حاكميت ايران مي تواند آمريكا را به رسميت بشناسد، مگر آنكه آمريكا پا پيش بگذارد.از اين رو با يك قفل شدگي اوضاع مواجه هستيم."
تقي رحماني با اشاره به اينكه كشمكش ايران با آمريكا درداخل ايران نيست، بلكه اين كشمكش در داخل منطقه بوده وايران مايل است از موضوع هسته اي به گونه اي بيرون بيايد كه اصول گراها مجبور به واگذاري بازي به اصلاح طلبان نشوند گفت: "اينكه ايران بخواهد خود را بديل آمريكا مطرح كند اين امر به نسبت نابرابر است و اين ديدگاه دربخشي از حاكميت به نام راست افراطي وجود دارد ومي خواهد از اين طريق به نوعي توسط آمريكا به رسميت شناخته شود. وي افزود: "در حقيقت اين راست افراطي است كه درايران داراي راهبردشورانگيز است كه هرچند خيلي زود به عرق مي افتد اما جذابيت داشته و مي تواند به بسيج نيرو بپردازد".
تقي رحماني اصلي ترين هدف درمجلس ششم را اين دانست كه« سكوت محض» برآن حكم فرما باشد. وي افزود: "از اين رو 190و حتي بيش از 200 كرسي از قبل بسته شده و حتي كساني كه حاضر نيستند اين سياست را بپذيرند مانند مشاركت، به هيچ وجه پذيرفته نخواهند شد."وي درادامه گفت: "اقليتي كه درمجلس پذيرفته خواهند شد، اقليتي خواهند بود كه از نظر اصول گرايان نبايد صداي موثري داشته باشند. ضمن آنكه براي راست كلاسيك، مجلس هشتم جايي است كه راست افراطي را كنترل كرده ودر عين حال بتوانند از يك اكثريت نسبي يا يك اقليت قوي برخوردار باشند تا بتواند درانتخابات رياست جمهوري، رييس جمهوري فعلي را عوض كنند."
وي با ذكر اينكه راست كلاسيك به هيچ وجه حاضر نيست اصلاح طلبان تعيين كننده شرايط انتخابات بشوند گفت: "اين استراتژي راه ورود بسياري از كانديداهاي اصلاح طلبان را به انتخابات بسته به نحوي كه رد صلاحيت ها تا آن جا پيش رفته كه صداي احمد توكلي وآيت الله هاي قم را نيز درآورده است".
تقي رحماني دربخش ديگري از سخنان خود گفت: "بزرگترين مشكل هاشمي رفسنجاني اين است كه نمي خواهد تبديل به اپوزيسيون نظام شود، ضمن آنكه او با سياست هاي دهه 60 خود بسياري را تبديل به اپوزيسيون كرده است. درعين حال هاشمي رفسنجاني مي داند كه دراين بافت نيز يك اقليت قابل ملاحظه اي درمجلس طرفدار او خواهند بود".
تقي رحماني انتخابات مجلس را چشم اندازي براي انتخابات رياست جمهوري براي كروبي ذكر كرد وگفت: "كروبي بايد چند نفر نيرو در مجلس داشته باشدتا بتواند در انتخابات رياست جمهوري شركت كند."
وي افزود: "به نظر من در بازي انتخابات مجلس هشتم، بازنده بزرگ خاتمي بود چون اگر تركيب درستي از كانديداها را درمجلس نداشته باشد، عملا نمي تواند اميدي درانتخابات رياست جمهوري داشته باشد."
رحماني مواضع مشاركت را درانتخابات مجلس تعيين كننده ندانست وگفت: "در اين شرايط بايد به دنبال نيروهاي اصلاح طلب برود كه با اين دنباله روي، مشكل رهبري وبدنه براي او به وجود مي آيد. زيرا بدنه مشاركت اين سياست ها را نمي پذيرد".
انتخابات و اپوزيسيون داخلي
تقي رحماني انتخابات را براي نيروهاي اپوزيسيون داخلي همچون ملي- مذهبي ها، نيروهاي ملي و... وابسته به ميزان تعيين كنندگي آنان با توجه به حفظ اصول ذكر كرد وبا اشاره به اينكه جبهه ملي موضع عدم مشاركت ونهضت آزادي موضع نظارت بين المللي برانتخابات را مطرح كرده، گفت: "طرح نظارت بين المللي موضع خوبي بود كه به درستي مطرح نشد و متاسفانه برخي از اصلاح طلبان نيز به اين موضع به نحو بدي حمله كردند كه نمي بايد چنين مي كردند، چون بعدها مشخص شد كه اين ايده قابل تاملي است".
رحماني با اشاره به اينكه جريان ملي ـ مذهبي يك برخورد سه مرحله اي براي انتخابات درنظرگرفت و اينكه اگر 200 كرسي ازقبل بسته شده باشد، شركت درانتخابات به چه بهايي بايد صورت بپذيرد گفت: "اين مجلس بايد چيزهايي را به تصويب برساند كه دفاع ازآن براي آدم ها درآينده شايد امكان پذير نباشد. ضمن آنكه ما نمي دانيم فضاي چهارسال آينده ايران به چه سمتي رفته ونسبت سياست خارجي كه درجامعه ايران تعيين كننده شده است چه سرنوشتي براي ما رقم خواهد زد؟"
وي افزود: "برخي از دوستان اين مجلس را تريبوني براي اعتراض دانسته و برخي نيز آن را براي عدم حذف از صحنه سياسي كشور مي دانند".
وي درادامه با اشاره به اينكه درمجلس چهارم اصلاح طلبان داراي قدرت نبودند ولي حذف نشدند گفت: "در شوراي سوم و همچنين مجلس هفتم با حضور70 نماينده به عنوان اصلاح طلب، چه اقدام موثري انجام شد؟ يكي از نمايندگان جناح اصلاح طلب اخيرا در گفت وگويي اعلام كرده بود كه دوستان ما درمجلس آن قدر از روحيه نظامي برخوردارند كه ما جرات نمي كنيم كوچكترين انتقادي از آنان به عمل بياوريم. از اين منظرگاه شركت نكردن به عنوان يك كنش سياسي نسبت به شركت كردن مهمتر مي شود".
وي در ادامه با اشاره به اينكه اگر اصلاح طلبان با شروط مشخصي وارد انتخابات مي شدند و در 180 حوزه مي توانستند لااقل رقابت كنند افزود: "در اين شرايط دو اتفاق مي افتاد : 1- يا همگي رد صلاحيت مي شدند وبه عنوان يك نيروي منتقد باقي مي ماندند ومي توانستند مفيد واقع شوند، ضمن آنكه معتقدم حذف اصلاح طلبان در جمهوري اسلامي غير ممكن است 2- كساني كه بلند اعتراض مي كنند هيچگاه نسبت به آنان اعتمادي به وجود نمي آيد، مانندبي اعتمادي كه ميان جناح راست و حزب مشاركت ايجاد شده است.اصلاحات زماني رخ مي دهد كه حاكميت، مردم و اپوزيسيون حاضر به تعامل باشند و در ايران اصلاح طلبان مي خواستند با جرياني تعامل برقراركنند كه به آنان اعتمادي نداشتند."
تقي رحماني دربخش ديگري از سخنان خود با اشاره به همه آنچه كه مطرح كرده گفت: "آيا دلايل مطرح شده به اين معني است كه ما بايد به سوي تحريم برويم؟"
وي با اشاره به اينكه درانتخابات شهرستان ها معمولا كانديدا ها براساس وظايف ملي مورد انتخاب قرار نمي گيرند گفت: "در پرتو يك استراتژي پيش برنده مانند ملي شدن صنعت نفت، تحقق دموكراسي وتحقق اصلاحات مي توانيم به پارلمان معني بدهيم، ودرغير اين صورت افراد تنها وارد پارلمان مي شوند. به عبارت ديگر شما اگر يك راهبرد پيش برنده نداشته باشيد نمي توانيد درانتخابات پارلماني تاثيرگذارباشيد، بخصوص به عنوان يك اپوزيسيون بيرون ازحاكميت."
وي درادامه با اشاره به اينكه "اصلاحات در خرداد 76 داراي سازمان راي در دانشجويان و درنهايت داراي استراتژي پيش برنده بود و درحال حاضر مافاقد چنين استراتژي هستيم" گفت: "ضربه اي كه جريان دانشجويي متحمل شد و فراز ونشيبي كه پيدا كرد باعث شده اصلاحات آنان را ازدست بدهد. همچنين تشكلات معلمان، پزشكان، وكلا و كارگران نيز دچارهمين ضربه ها شه اند. به عبارتي استراتژي به يك سازمان مناسب نياز دارد كه درحال حاضر اين سازمان از دست رفته است و به همين دليل نمي توانيم نقش بسيج كننده درانتخابات داشته باشيم و اين ها محدوديت هاي ما هستند. دراين چارچوب كسي نمي تواند انتخابات را عطف به تكليف ملي كند به اين معنا كه من امروز تكليف دارم ازپيشروي راست افراطي جلوگيري به عمل بياورم. به شكل ديگري نيز مي توان جلوي راست افراطي را گرفت اما با شركت درانتخابات، به نظرمن جلوي راست افراطي گرفته نمي شود."
رحماني فضاي به وجود آمده را مخالف اتخاذ راهبرد براي شركت درانتخابات ذكر كرد و درادامه با اشاره به اينكه با اين فضا شما ديگر امكان هرگونه مشاركت را از دست مي دهيد گفت: "در چنين شرايطي انتخابات از وجه تكليفي اش خارج شده، از اين رو يا برنامه است كه اصلاح طلبان داخل حاكميت دارند، يا راهبرد است كه مافاقد آن راهبردي هستيم كه انتخابات را براي ما موثر سازد. ماحتي فاقد راهبردي هستيم كه قادرباشيم در حوزه تحريم انتخابات نيز موثرباشد، زيرا اين موضوع درشرايطي واقع خواهد شد كه ما نيز داراي رسانه بوده وبتوانيم به مخاطبان خود موضع تحريم را اعلام كنيم."
رحماني با تاكيدبراينكه مطمئنا 20 تا 25 ميليون نفر درانتخابات شركت نخواهند كرد گفت: "ولي راست افراطي تصميم خود را گرفته و اصلاح طلبان زماني مي توانند شرايط را تغيير بدهند كه آن 20 درصدي كه در انتخابات شركت نمي كند را وارد ميدان كرده و به پاي صندوق هاي راي بياورند. اگر اين 20 درصد واردانتخابات بشوند، چهره هايي را انتخاب خواهند كرد كه 100 درصدبه نفع جناح راست نخواهد بود. ولي ازآن جا كه جامعه مدني و ارتباطي دراين حوزه وجود ندارد بنا براين تحقق اين موضوع امكان ناپذير است."
وي براين اساس، گزينه عدم شركت را به عنوان يك گزينه خوب رد كرد و گفت: "اين گزينه يك گزينه تحميلي بوده كه وقتي استراتژي به بن بست مي رسد بايد مقاومت اعتقادي انجام داد تا شرايطي مهيا شود كه انتخابات منجر به تغيير مثبت درشرايط كلي كشور شود. به همين دليل ما درانتخابات كنوني شاهد چنين شرايطي نيستيم." مجلس هشتم
رحماني دربخش ديگري از سخنان خود به خصيصه اصلي دولت هاي شبه مدرن كه وجود بحران درآن است اشاره كرد و گفت: " مشكل ما اين است كه تا ما يك راهبرد پيش برنده براي تحقق دموكراسي درايران پيش بيني نكنيم وبراي آن سازماني تدارك نبينيم، نمي توانيم پيش برويم. ضمن آنكه مشاهده مي كنيد كه تا جلسه اي در يك شهرستان برگزار مي شود، صاحبخانه و... فرداي آن روز به وزارت اطلاعات احضار مي شوند."
وي بارد هرگونه رفتارخشونت طلبانه و زيرزميني همگان را به تامل در انتخابات سال 1384 فراخواند وگفت: "ما نسبت به نيروي مقابل ارزيابي درستي نداريم اين درحالي است كه او با دقت تمام همه نيروها از جمله نيروهاي روحانيون را نيز درمعرض رد صلاحيت قرار داده است". رحماني مجلس هشتم را داراي سه طيف ذكر كرد وگفت: "به نظر من در مجلس آينده اصلاح طلبان ميانه رو يا مستقل، يك طيف از راست هاي كلاسيك و يك طيف از راست هاي افراطي تشكيل خواهد شد و درعمل مجلس هيچ كاره خواهد بود."
وي مهمترين چالش جمهوري اسلامي ايران را درچند سال آينده موضوع هسته اي ذكر كرد وگفت: "هرچند ما از اين حق بايد برخوردارباشيم و آمريكايي ها در اين باره گاهي زور مي گويند، ولي اين موضوع با تدبير قابل حل بوده كه متاسفانه اين هوشياري وتدبير وجود ندارد."
چشم اندازآينده
رحماني چشم اندازآينده را بيش از اندازه باز دانست وگفت: "هنگامي كه راه هاي پيش رو متعدد مي شود بايد آن را درچند راه جمع بندي كنيم تا بتوانيم به عمل مناسب برسيم و امكان نتيجه گرفتن فراهم شود. اگر جامعه مدني يا دموكراسي مي خواهيم، بايد با گفت وگوي تفاهم انگيز، راه ها را محدود كرده تا به نتيجه برسيم."
رحماني در بخش ديگري از سخنان خود با تاكيد براينكه اين بسيار مهم بود كه خاتمي را در سال76 انتخاب كنيد ودر سال78 از او عبور كنيد گفت: "دراين مرحله هم آقاي خاتمي مشكل داشت وهم آن كساني كه اورا برروي دوش خود گذاشته بود مشكل داشتند."
وي سپس با تاکيد بر اينكه براي اپوزيسيون بسيار مهم است يك شماي راهبردي به دست بياورد، درغير اين صورت، چنين نيرويي در تندبادها از بين مي رود، ضعيف شده يا به بازي گرفته مي شود، با طرح اين سوال گفت: "چرا آيت الله منتظري به خارج از كشور نرفت؟ براي اينكه حوزه، يك نهاد سنتي مدني بود و آقاي منتظري احتياج نداشت به خارج ازكشور برود. ولي چرا رهبران گروه هاي سياسي به خارج از كشور رفتند ؟ براي اينكه بدون حضور جامعه مدني حزب سياسي درست كرده بودند كه پس از عدم پذيرش دولت، مجبور به خروج از كشور شدند."
وي با اشاره به اينكه رفتن به خارج از كشور درحالي درست خواهد بود كه پايگاهي نيز دركشور وجودداشته باشد گفت: "بايد درجامعه مدني ايستادگي كرد تا معيارهاي دموكراتيك اجراشود.زيرا قدرت درجامعه مدني و درخيابان است و گروه هاي ايراني فاقد اين قدرت هستند. "
رحماني نگاه خود را به سوي آينده دانست وگفت: "ما براي آينده بايد راهبردي بدهيم كه به مجاب كردن نيروهاي سياسي واجتماعي با همه اختلافات منجر شود. اين مجاب شدن به نحوي درانتخابات مجلس ششم كاملا به چشم مي خورد."
وي در پايان با اشاره به ياس حاكم برجامعه عنوان كرد كه: "ما در100 ساله اخير راهبرد كامياب نداشتيم و درحال حاضر نيازمند راهبرد كامياب براي ازميان برداشتن ياس عمومي هستيم."