به نام خدا
بيانيه جنبش مسلمانان مبارز به مناسبت روز جهاني زبان مادري
روز 21 فوريه برابر با 2 اسفند از سوي سازمان فرهنگي ملل متحد (يونسکو) به عنوان « روز جهاني زبان مادري » اعلام شده و همهساله در کشورهاي مختلف جهان اين روز را جشن ميگيرند و مردم سراسر جهان با برگزاري کنفرانسها، مسابقات شعرخواني، راهاندازي کارناوالها و مسابقات دانشآموزي، علاقهي خود را به حفظ و گسترش زبان مادري اعلام ميکنند. مرگ و خاموشي زبانها در فرايند نوسازي و جهانيسازي، موجب از بين رفتن بخش مهمي از ميراث بشري شده است. با خاموش شدن هر زبان، بخشي از ميراث ارزشمند و تاريخي بشر، در فراگردي ضدفرهنگي و ضدبشري، اعدام ميشود.
همانگونه که حفظ و تنوع گونههاي زنده و ذخاير ژنتيک براي بقا و تکامل زندگي در کرهي زمين اهميت حياتي دارد، حراست از ذخاير فرهنگي و حفظ و تنوع آنها براي بقا و اعتلاي جامعه و ظهور آثار بديع و آفرينشهاي نوين فرهنگي، ضرورت دارد. اگر تخريب منابع و کاستن از تنوع گونهها، براي آينده حيات و ادامه تکامل و شکوه و زيبايي آن مخاطرهآميز است، بياعتنايي به تنوع فرهنگي و زباني، موجب فقير شدن ذخاير جامعه و قرار گرفتن کشور در سراشيبي انحطاط و نابودي فرهنگي ميشود. از اينرو، پاسداري و حمايت از تنوع فرهنگي، تحکيم بنيانهاي زباني و آداب و مواريث متنوع مردم ايران و ايجاد زمينههاي همزيستي مسالمتآميز و صلح و مدارا، از طريق حفظ و حمايت از فرهنگ و زبان اقوام ايراني، موجب استمرار روح همبستگي ملي خواهد شد.
مردم ايران، در فرايندي هزاران ساله، توانستهاند «آميزهي تنوع و همبستگي» را تجربه کنند. آنها ادبيات، مواريث مکتوب، معماري، بنيادهاي اقتصادي، مناسک مذهبي و دستاوردهاي فکري و ديني متفاوت را، با مداراي فرهنگي و مذهبي پديد آوردهاند. تحقق همبستگي ملي، بدون پذيرش تنوع و تکثر فرهنگي امکانپذير نيست.
روز دوم اسفند، در جوامع متکثري مانند ايران، فرصتي گرانبها براي زنده کردن ميراث اقوام ايراني، از ترک، کرد، ترکمن، لر ، بلوچ، عرب و ... است. اقدام ارزشمند روشنفکران نوانديش آذربايجان، در برگزاري نخستين کنگره زبان مادري در سال 1382 ، ميتواند سرمشقي براي همهي روشنفکران ايراني باشد که همبستگي ملي را با پذيرش تنوع فرهنگي، زباني، مذهبي و ايدئولوژيک ترويج کنند. فرهنگ و انديشهي ايراني، مديون بزرگاني همچون مولوي است که به فارسي، عربي و ترکي شعر ميسرودند. همان گونه که ابوسعيد ميهنه، سعدي، حافظ شيرازي و فردوسي طوسي، در هويت فرهنگي ما نقش داشتهاند، صائب تبريزي، اوحدي مراغهاي، نظامي گنجوي، قطران تبريزي و شهريار ترکزبان، فرخي سيستاني، مختومقلي فراغي و هلالي جغتايي، در اين همکاري فرهنگي، نقشآفريني کردهاند. بر اساس آموزههاي ديني، ما بايد تنوع فرهنگي و قومي را به رسميت بشناسيم. از تبعيض پرهيز کنيم و برابري قومي و نژادي را به رسميت بشناسيم.
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ خَبيرٌ (الحجرات/13)
اي مردم، ما شما را از مرد و زني آفريديم و شما را اقوام و قبايل گزارديم تا يكديگر را بشناسيد. هر آينه گراميترين شما نزد خدا، پرهيزگارترين شماست. خدا دانا و آگاه است.
* * *
مقامات حکومت موظفند که زمينههاي ترويج و گسترش و صيانت از مواريث فرهنگي اقوام ايراني را فراهم سازند و متقابلاً مردم نيز بايد از مواريث، آداب و مراسم متنوع ملي خود صيانت کنند و در برابر تعرضات قدرتهاي جهاني و تمرکزگرايان و اقتدارطلبان نسبت به يکسانسازي و محو تنوع فکري و فرهنگي، مقاومت نمايند. متأسفانه، از يک سو، جرياني ضدفرهنگي با دستاويز قرار دادن جوکهاي زننده و توهين به شعور اقوام ايراني، درصدد ايجاد زمينههاي اختلاف و دشمني بين مردم ايران است و از سوي ديگر تمرکز روزافزون تصميمگيري در ساختار دولتي، زمينههاي اختلافات قومي و منطقهاي را فراهم ساخته است.
همبستگي ملي با چشمانداز "دمکراسي شورايي"، "تمرکززدايي اقتصادي- اداري" و ايجاد نهادها و مراکز ملي جهت حفظ، گسترش و ترويج فرهنگ و زبان اقوام ايراني، آرزوي همهي مردم ايران است.
جنبش مسلمانان مبارز- 2/12/86